Tavaklı İskelesi uzun yıllar boyunca sessiz ve gösterişsiz bir kıyı şeridi olarak bilinse de, eski gümrük binasının kalıntıları, buranın bir zamanlar bölgesel ticarette şaşırtıcı derecede önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Bugün sahilin hemen gerisinde duran, zamana yenik düşmüş bu yapı muhtemelen bir gümrük binası ya da eski tahta iskelenin bağlı olduğu mütevazı bir depo işlevi görüyordu. Kemerli pencereleri ve taş işçiliği ayrıntıları, yapının geç Osmanlı dönemine veya belki de Rum ustaların elinden çıktığına işaret eder; bu da nüfus mübadelesinden önce kıyı kesiminin çok kültürlü karakterini yansıtır. Çatısız ve kısmen bitki örtüsü tarafından geri alınmış olsa da, binanın bugün bile belirgin olan hatları, buranın bir zamanlar malların kontrol edildiği, tartıldığı ve teknelere yüklenmeden önce depolandığı bir yer olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Tavaklı İskelesi’nin böyle bir yapıya ihtiyaç duymasının nedeni, çevredeki tepelerde bolca bulunan ve bir zamanlar çok değerli sayılan doğal bir kaynaktı. Bölgedeki meşe ağaçları, özellikle palamut meşesi, kupül olarak bilinen palamut kapçıklarının üretimi için hasat edilirdi. Bu kapçıklardan koyu renkli, tanen bakımından zengin bir boya elde edilirdi. Söz konusu boya ve tabaklama malzemesi, Osmanlı İmparatorluğu boyunca ve ötesinde önemli bir ticari üründü; deri işleme ve dokuma üretimi için buna ihtiyaç duyan tüccarlara deniz yoluyla ihraç edilirdi. Tavaklı’daki gibi küçük kıyı iskeleleri, yerel üreticilerin büyük miktarlardaki palamut ve meşe yan ürünlerini verimli bir şekilde taşımalarını sağlıyor, bu ürünleri doğrudan Çanakkale, Midilli veya Ayvalık gibi büyük limanlara giden teknelere yüklemelerine imkân tanıyordu.
Bugün taş bir iskele kalmamış olsa da, orijinal iskelenin ahşap olduğu biliniyor; kolayca inşa edilebildiği gibi, fırtınalara, zamana ve kıyı çizgisinin değişimine karşı aynı derecede savunmasızdı. Köylülerin ve yerel tarihçilerin aktardığına göre, palamut çuvalları taşıyan tekneler burada demirler, işçiler ise rüzgâr veya dalgaların çalışmayı zorlaştırmasından önce malları elle hızlıca yüklerdi. Gümrük binası bu ticareti denetler, vergilerin toplanmasını ve malların kaydedilmesini sağlardı. Aynı zamanda hasat edilen meşe ürünlerinin, gemiler gelene kadar kuru ve güvende tutulduğu küçük bir depo işlevi de görmüş olmalı.
Bugün geriye yalnızca güneşten ağarmış duvarlar kalsa da, bu yapı bir zamanlar hareketli olan sahil yaşamının şaşırtıcı derecede canlı bir resmini gözler önüne seriyor. Yapı, nesiller boyunca yerel köyleri ayakta tutan palamut boyası ticaretinin nadir fiziksel hatıralarından biri olarak önem taşıyor. Artık sessiz olsa da, hâlâ işçilerin, tüccarların ve denizcilerin bir zamanlar toplandığı aynı noktada duruyor; bu yönüyle Tavaklı’nın kıyı mirasının etkileyici bir parçası ve bölgenin sade ama anlamlı geçmişini merak eden ziyaretçiler için ilgi çekici bir durak niteliğinde.
Bir Cevap Yazın